سنت زیبای قرض الحسنه

پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمود:
من اقرض مؤمناً قرضاً ينتظر به ميسوره، كان ماله في زكاةٍ، و كان هو في صلاةٍ من الملائكة حتّي يؤديه:
كسي كه به مؤمني تا مدّتي كه او توان اداي آن را داشته باشد، قرض بدهد، مال او به عنوان زكات است (و ثواب زكات را دارد) و قرض دهنده تا هنگام اداي قرض، مورد درود فرشتگان است.

امام صادق (ع) فرمود :

بر در بهشت نوشته ده است که ثواب صدقه ده برابر و ثواب قرض الحسنه هيجده برابر است. و نيز فرمود وقتي به کسي قشرض مي دهيد، مال شما در هر لحظه در صدقه است تا پول شما برگردد. زيرا در هر لحظه مي توانيد پول خود را مطالبه کنيد و چون به برادر خود فرصت مي دهيد، لذا مانند اين است که پول شما در صدقه است.

تعاونوا علي البر و التقوي و لا تعاونوا علي الاثم والعدوان وا تقوا الله ان الله شديد العقاب (مائده)
يکديگر را درکارهاي نيک و احسان و پرهيزگاري ياري کنيد و برگناه و ستم و تعدي همدست نشويد و از خدا بترسيد که عقوبت او شديد است.

اين کريمه زندگيساز همه مسلمانان را بطور مطلق به کمک و ياري کردن يکديگر – از جمله قرض دادن – و برآوردن آرزوها و نيازهاي مشروع و رفع نگراني ها و نارحتي ها و مسرور ساختن يکديگر دعوت و از هم دستي براي وقوع گناه و ظلم و ستم و ايجاد نگراني به طور شديد نهي کرده است.
وام دادن به طور مستقيم و غيرمستقيم در تمام آياتي که مردم را به کارهاي خير دعوت مي کند لحاظ شده است. زيرا وام دادن, در گره گشايي از دشواريها, مسرور ساختن, برطرف ساختن ناراحتي ها و رفع مشکلات مادي وروحي دخالت تمام دارد.

من ذي الذي يقرض الله قرضاً حسناً فيضاعفه له اضعافاً کثيره و الله يقبض و يبسط و اليه ترجعون. (264 - بقره)کيست که به خدا قرض دهد, قرض نيکو را, تا آن را براي او مضاعف سازد به اضعاف بسيار و خداست که تنگ مي گيرد و يا مي بخشد و بازگشت همه شما به سوي اوست.
مراد از قرض دادن به خدا, خرج کردن در راه خداست, نظير تمام کارهاي خيري است که انجام مي شود, هر نوع کمک به بندگان خدا براي رضاي خدا نوعي وام دادن به خدا به حساب مي آيد.
ساختن بناهايي که سود آن در کوتاه مدت يا دراز مدت عايد همه مردم مي شود همچون مؤسسات خيريه, خانه سازي واحدهاي آموزشي, بيمارستانها, مراکز علمي و تربيتي, دستگيري از بينوايان, اعطاء هزينه تحصيل جوانان با استعداد, خشنود کردن مردم ستمديده, رسيدگي به حال ضعيفان, يتيم نوازي, اطعام مساکين, فراهم کردن وسيله ازدواج جوانان که قرض دادن در آن مندرج و در سرلوحه ي همه آنها قرار دارد. زيرا تمام آنها به علاوه آنچه که به عنوان وجوهات پرداخته مي شود, صدقه به حساب مي آيد و رسول خدا عليه صلوات الله فرموده در شب معراج ديدم که در بهشت نوشته است : الصدقه بعشر امثالها و القرض بثمانيه عشر «السنن» کسي که در راه خدا صدقه مي دهد ده برابرش پاداش به او عطا مي شود و کسي که قرض مي دهد, ثواب آن هيجده برابر است.
پرسيدم اي جبرئيل علت اينکه ثواب قرض بيشتر از پاداش صدقه است چيست؟ گفت : صدقه ممکن است به غير مستحق برسد, ولي وام گيرنده واقعي, تا محتاج نباشد براي دريافت وام اقدام نمي کند.

واقرضوا الله قرضاً حسناً « سوره مزمل» به خدا قرض نيکو دهيد.
فعل امر «واقرضوا الله» خطاب به همه مسلمانان است و هر کس به اندازه توانايي خود مي تواند اين دستور مؤکد خداوند تبارک و تعالي را عمل کند, هيچکس نمي تواند به بهانه نداشتن از اين دستور سرپيچي کند, زيرا او مي تواند مقداري از پول خود را ولو ناچيز در مؤسساتي که صادقانه وام مي پردازند, قرار دهد و لذا «واقرضوا», فعل امر است و لذا همه ي ما به عنوان يک دستور مي توانيم به اجراي آن بپردازيم. اگر همه ي ما طبق دستور قرآن نماز مي خوانيم يا روزه مي گيريم يا به حج مي رويم بايد طبق همين آيه از قرآن به پرداخت وام به ديگران نيز قيام کنيم .
صدقه ، مطلق کار نيک و محبتي است که شما مي توانيد به فقير و غني, به آشنا و بيگانه کوچک و بزرگ وزن ومرد از هر گروه و دسته اي داشته باشيد.
براي مثال, وقتي سنگ کوچکي را از مسير راه در کوچه و خيابان برمي داريد که پاي مردم به آن برخورد نکند, يا به کودکي لبخند مي زنيد که شاداب تر شود يا با هديه ي يک قطعه شيريني کودک گرياني را آرام مي کنيد,دست نوازش به سر يتيم مي کشيد, ... همه از نوع صدقه است. (به شرطي که با نهايت صداقت و صافي دل اين عبادت را انجام دهيد.) زيرا از کلمه صدقه ، صداقت و اخلاص برمي خيزد. حال بررسي کنيد از ميان تمام صدقات کداميک برتر است؟ به طور مسلم, صدقه اي که پايداريش, زندگي سازتر, اساسي تر و بنيادي تر باشد, برتري بيشتري دارد. اگر بتوانيد با پول خود تمام خويشاوندان خود را به صرف يک وعده غذا دعوت کنيد, کار خوبي انجام داده ايد اما اگر همين پول را تنها به عنوان قرض آنهم به طور مستقيم يا غيرمستقيم بدون منت و به طوري که اسباب شرمندگي و خجالت وام گيرنده نشود. در اختيار يکي از ضعيف ترين خويشان خود قرار دهيد تا بتواند به راحتي براي دختر خود جهيزيه تهيه کند و او را به خانه شوهر بفرستد و سپس پول شما ر با خاطري آسوده و به تدريج بپردازد, بهتر نيست ؟ به نظر شماکداميک پاداش بيشتري دارد؟ کداميک مهم تر, اساسي تر و بنيادي تر است؟ کداميک نيز خدا ورسول خدا(ص) و ائمه اطهار (ع) را خوشحال مي کند؟
يا اگر همين پول در اختيار يکي از جوانان تهيدست فاميل قرار دهيد تا بتواند کسب و کاري را براي خود دست و پا کند, مثلاً ابزار مورد نياز شغل خود را خريداري کند و به طور مستقل به کار توليدي بپردازد و به يک زندگي شرافتمندانه برسد و سپس به تدريج پول شما را پس دهد و يک بار ديگر پول شما را قرض بگيرد و ازدواج کند و باز پول شما را در زمان مناسب پس دهد آيا شما خوشحال نمي شويد؟ آيا انبياء و اولياء خدا از اين عمل که افضل صدقات است خرسند نمي شوند؟ مسلماً چرا! پس توجه داشته باشيم که مهم ترين صدقه يا برترين صدقات, وام دادن به افراد آبرومند, آبرودوست و نيازمند است.

براي آنکه بدانيم اسلام چگونه معضلات و مشکلات اقتصادي مردم را حل مي کند به چند روايت زير توجه فرماييد.
عمر بن شمر از حضرت صادق (ع) از رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم روايت کرده فرمودند : مَن اَقرضَ مؤمناً يَنتَظِرُ بِهِ مَيسُورَه, کانَ مالِهِ في زَکوهٍ وکانً هُوَ في صلواهٍ مِنَ المَلئکه حَتّي يُوَدَّيَهُ اِلَيه. هرکس به مؤمني قرض بدهد و تا وقتي بدهکار توانست پول خود را به راحتي بپردازد, صبر کند, مال او در زکات و خودش نيز در دعا و طلب رحمت ملائکه است.
عياشي مي گويد درباره کلمه معروف در اين آيه از قرآن کريم سئوال کردم. فرمود منظور از کلمه معروف قرض دادن است.
و آيه اين است که : لا خير في کثيرٍ من نجواهم اِلّا من اَمَرَ به صدقهٍ اَو معروفٍ اَو اصلاح مِن الناس و مَن يفعل ذلک ابتغاء مرضاتِ الله فَسوفَ نؤتيه اجراً عظيماً. يعني خير و فايده اي در بسياري از مذاکرات سري مردم نيست مگر اينکه با هم درباره صدقه يا معروف يا اصلاح بين مردم صحبت کنند, و کسي که در امور بالا اقدام نمايد, به زودي به او پاداش بسيار زياد خواهيم داد.(تفسير عياشي)
عبدالله بن سنان از امام صادق (ع) از رسول امين صلي اله عليه و آله و سلم روايت کرده است که فرموده : اَلفَ درهَمٍ اَقرِضُها مَرَّتين اَحَبُّ اِلَيَّ مِن اَن اَتَصَدَّقُ بِها مَرَّه , بسي دوست تر دارم, هزار درهم را دوباره قرض بدهم تا يک بار آن را در راه خدا صدقه بدهم و نيز فرمود همانگونه که براي بدهکار جايز نيست با داشتن امکانات بدهي خود را به تأخير بياندازد, جايز نيست که تو هم با داشتن امکانات کساني را که از آنها طلب داري براي پرداخت وام خود تحت فشار قرار دهي يعني اگر تمکن مالي داري, پول اضافي داري و کساني نيازمند پول تو مي باشند بايد در حداقل زمان پول خود را به ايشان وام بدهي و آنقدر صبر کني تا بتوانند بدون آنکه معيشت زن و فرزند خود را دچار مشکل نمايند به راحتي بدهي خود را بپردازند.
نکته مهم اين است که محمدامين صلي اله عليه و آله و سلم, به دو طرف توصيه مي کند که ملاحظه و هواي طرف مقابل را داشته باشند, اگر براي بدهکار نيز گشايش حاصل شد بايد در حداقل زمان بدهي خود را بپردازد, ضمناً وام دهنده نيز بايد به وام گيرنده آنقدر مهلت بدهد که او بدون سختي و فشار و رنج وتعب دين خود را ادا نمايد.
باز هم براي آنکه با فرهنگ اسلام در اين زمينه بيشتر آشنا شويم, کلام درخشاني از آن رسول معظم (ص) را ذکر مي کنيم, عبداله بن مسعود از آن نيّراعظم نقل کرده است که فرمود : مأمن مَسلِمٍ يَقرِضُ مُسلِماً قرضاً مَرَتَينِ اِلّا کانَ تصدقتها مُرَّه «اَلسنَن»
هيچ مسلماني نيست که به مسلمان ديگر دو مرتبه قرض دهد, مگر آنکه ثواب يک مرتبه صدقه را دريافت کند.

مي بينيد, با وجودي که در صدقه پول خود را از روي صدق و صفا و بدون چشمداشت به صدقه گيرنده مي دهيد و آنرا پس نمي گيرد, اما وقتي دوباره پول خود را قرض بدهيد, يعني آنرا دوباره دريافت کنيد, مع الوصف پاداش اين حرکت دوم شما, يعني دوباره قرض دادن معادل يکبار بخشش بدون بازگشت است. شيخ صدوق در کتاب اِمالي خود مي نويسد فُضيل بن يسار روايت کرده که امام صادق (ع) فرموده : ما من مَسلِمٍ اَقرضَ مسلماً قرضاً يُريدُ وَجهُ الله اِلّا اِحتَسبَ لهُ اَجرَها بِحِسابِ الصَّدَقَه، هيچ مسلماني به برادر مسلمان خود از روي اخلاصي کامل و فقط بخاطر رضاي خدا قرض نمي دهد، مگر آنکه پاداش صدقه را دريافت مي نمايد.
يعني وقتي از روي نهايت پاکي و صميميت و فقط «قُربه الي الله» وام مي دهي مانند آن است که آن را در راه خدا بلاعوض انفاق کرده اي.
وقتي از امام صادق عليه السلام دوباره کلمه «ماعون» در آيات سوره ماعون سؤال کردند فرمودند : هوالقرضُ تَفرِضهُ، والمعروف تَصنِعُهُ و مَتاعِ البَيت تُعيَرهُ و مُنهُ الزکوه، ماعون به معني قرضي است که به کسي مي دهي و احسان و مساعدتي است که درباره بندگان خدا مي کني و وسائل ولوازم خانه است که به عاريت در اختيار ديگران قرار
مي دهي و زکات و صدقات جزء ماعون است و آيات مورد نظر در سوره ماعون به شرح زير است : فَوَيلَ لِلمُصلّين الذّين هم يراءون، و يَمنَعُونَ الماعون،
واي برنمازگزاران – که از حقيقت نماز غافلند – و نماز مانع ايشان از کارهاي زشت نمي شود، و از ياد خدا
بي نصيب اند، واي بر رياکاران که اعمالشان خالص و محض رضاي خدا نمي باشد، واي بر مردمي که ماعون را منع
مي کند. يعني از کارهاي نيک روي گردان هستند. از ديدگاه رسول خدا، صلي ا... عليه و اله و سلم، کسي که بتواند نياز برادر مسلمان خود را برطرف نمايد و براي گره گشائي او اقدام نکند، بوي بهشت را نخواهد شنيد.
مَنِ احتاجَ اِليه اَخوُهُ المُسلِم في قرضٍ و هو يَقدِرُ عَلَيه فَلَم يَفعَل حَرَمَ الله عَلَيه ريح الجَّنَّه. «ثواب الاعمال» هرکس قدرت و توانايي و تمکن مالي داشته باشد و برادر مسلمان او نيازمند کمک او باشد، او براي وام دادن به او اقدام نکند، بوي بهشت بر او حرام خواهد شد.
مي بينم تأکيد قرآن، رسول خدا و امام صادق عليه السلام براي مشکل گشايي گرفتاري هاي مردم از طريق وام دادن چه اندازه است، شايسته است ما که خود را پيرو قرآن و از امت رسول خدا و شيعه امام جعفرصادق مي ناميم جهت اجراي دستورات قرآن و رهبران ديني خود اقدام نمايم.
در پايان اين مقاله باز هم براي اين که اهميت اين عبارت بسيار بزرگ براي پيروان آيين پاک محمدي (ص) مشخص شود از رسول امين (ص) جمله اي ازکتاب کامل الزياره حديثي را نقل مي کنيم که فرمود : اَحَبُّ الاعمال الي الله ثَلاثَه : اِشباع جُوعَهَ المُسلِم وَ قَضاءُ دَينِه و تَنفيسُ کَربَتِه.
محبوب ترين اعمال نزد خداي تعالي سه عمل است : سيرکردن مسلمان و اداء کردن قرض او و رفع گرفتاري و غم و غصه وي.
که مي دانيم که اگر به برادر خود وام پرداخت نمائيم، هر سه مشکل او برطرف مي شود.
نکته مهم :
در حديث است که هرگاه جنازه اي را مي آورند که رسول خدا (ص) بر او نماز گزارد حضرت از هيچيک از اعمال او نمي پرسيدند جز آن که از بدهکار ي و حق الناس، اگر مي گفتند : اين شخص مديون است، حضرت بر او نماز نمي کرد و هرگاه مديون نبود بر او نماز مي گذارد. روزي جنازه اي آوردند، هنگامي که حضرت مهياي تکبير شد، پرسيد آيا اين شخص به کسي بدهکار نيست، گفتند : دو دينار بدهکاري دارد، حضرت عقب رفته و نماز نخواند، اميرالمؤمنين (ع) عرض کرد هُماّ عَلَّي يا رسول الله، اين دو دينار برعهده من و ضامنم که آن را به صاحبش بپردازم رسول خدا برآن جنازه نماز کرد، سپس رو به اميرالمؤمنين (ع) کرد و فرمود :
جزاکَ الله عَنه خيراً، فَکَّ اللهُ رِهانک؛ کما فَکَکتَ رِهان اخيک، انه لَيس من مَيِّتٍ يَموت وَ عَلَيه دَينَ اِلّا وَ هُوَ مُرتَهَن بِدينِه و مَن فَکَ رِهانَ مَيِّتِ فَکَّ الله رِهانَهُ يوم القيامَه «المستطرف»
خدا تو را جزاي خير دهد، خدا رهان ترا فک کند همچنان که رهان برادر ديني خود را فک کردي سپس فرمود : همانا هرکس بميرد و دِيني برذمه اش باشد، مرهون و گرو آن دين خواهد بود، و هرکس رهان ميتي را فک نمايد خداي تعالي در روز قيامت رهان وي را فک خواهد کرد.

+ نوشته شده در  شنبه نهم شهریور 1387ساعت 12:47  توسط س جوانمرد لرستان | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
این وبلاک جهت معرفی هر چه بیشتر سنت زیبای قرض الحسنه می باشد
به امید روزی که همه مردم در قرض دادن به نیازمندان از یکدیگر پیشی گیرند

نوشته های پیشین
شهریور 1387
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM